Koło Gospodyń Wiejskich - organizacja kobieca, działająca na terenach wiejskich, której celem jest podnoszenie poziomu życia mieszkańców wsi, organizacja imprez artystycznych, różnorodnych kursów i zabaw.

Pierwsze Koła Gospodyń w Polsce powstały, z inicjatywy kobiet, już 135 lat temu, zaraz po założeniu Kółek Rolniczych.       

Koło Gospodyń Wiejskich w Koźmicach Wielkich działa od 1948 r. W swych najlepszych okresach działania liczyło 60. kobiet -  aktualnie liczy 26 członkiń .Wiele było wspaniałych działaczek Koła Gospodyń. Na szczególną uwagę zasługują nazwiska tych, które tej  organizacji  przewodniczyły - panie: Zofia Kusina, szefująca w latach 1952-1978, od 1978 r - Janina Gabryś, potem Genowefa Stachura, Józefa Latosińska. Od 1998 r. przewodniczącą jest Krystyna Gabryś.

Dużo wzorowych członkiń odeszło  do wieczności, między innymi: Teresa Popek, Antonina Piątek, Albina Dańda, Zofia Półchłopek.

W ciągu tych kilkudziesięciu lat działalności członkinie Koła korzystały z kursów: pieczenia, gotowania, haftowania,  szydełkowania, robótek na drutach, szycia gorsetów,  kroju krawieckiego, przetwórstwa owocowo-warzywnego. Pielęgnowały starą polską tradycję i wywierały  duży wpływ na rozwój naszej wsi. Uczyły młodsze gospodynie prowadzenia domu, kształtowały ich  mentalność, uczyły się wzajemnej pomocy, wspomagały ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, robiły wystawy produktów rolnych. 

Od lat organizowały spektakle ludowe, zabawy jak np. dożynki różnych szczebli, spotkania opłatkowe czy święcone, na które tradycyjnie zapraszano ks. proboszcza lub katechetę z wielickiej parafii. Dochód z organizacji różnych imprez przeznaczały na zakup sprzętu do wypożyczalni.

Koźmickie Gospodynie zwracały uwagę na szkolenie kobiet w ramach państwowego planu gospodarczego.   Aby osiągać lepsze plony oraz powiększać hodowlę  zwierząt gospodarskich zdobywały doświadczenie w organizowanych wycieczkach do specjalistycznych gospodarstw rolnych, na terenie województwa krakowskiego. W latach 70. ubiegłego wieku organizowały  współzawodnictwo  mieszkańców wioski, popularyzując  m.in. prowadzenie ogródków przydomowych, na których uprawiano warzywa i pielęgnowano kwiaty.

 Jedną z najbardziej popularnych form pracy Koło Gospodyń w Koźmicach Wielkich był udział w licznych konkursach, które zazwyczaj kończyły się dla całego zespołu nagrodami, wyróżnieniami i dyplomami.                     

23 października 1997 roku, w III Wojewódzkim Konkursie Potraw Regionalnych w Wojewódzkim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Karniowicach przedstawicielki Koła - Danuta Kowal, Janina Gabryś, Genowefa Grochal, Janina Dorsz i Krystyna Ptak, ubrane w uszyte i wyhaftowane własnoręcznie krakowskie stroje, prezentowały staropolskie potrawy: żurek z białą kiełbasą i jajkiem, pęcak ze skwarkami, kiszkę koźmicką, kiełbasę swojską z Wysokiej Góry, chleb wiejski, powidła śliwkowe, warzywa i śliwki suszone.

Spośród 24 zespołów, startujących w tym konkursie, Koło Gospodyń z Koźmic Wielkich zajęło III miejsce, otrzymując dyplom i nagrodę rzeczową

Nasze Gospodynie, jako reprezentantki powiatu, trzykrotnie występowały w pokazie potraw regionalnych w Urzędzie Miasta i Gminy w Wieliczce. Na pokazie i degustacji potraw regionalnych serwowano koźmickie potrawy. Za zajęcie drugiego  i trzeciego  miejsca otrzymały  dyplomy, wyróżnienia i nagrody rzeczowe.  

Poza działalnością gastronomiczno - gospodarczą, członkinie Koła rozwijają działalność kulturalną i turystyczną: w latach 50. wraz z niezrzeszonymi  mieszkańcami wsi, wystawiły przedstawienie „Krakowskie wesele".

Dla swych członkiń organizowały  wyjazdy do kina i teatru oraz wycieczki krajoznawcze.

Koło Gospodyń w organizowaniu imprez współpracuje z organizacjami działającymi na terenie wsi z: z sołtysem p. Józefem Piątkiem, Radą Sołecką / wg przewodniczącej współpraca ta jest wzorowa/, z Klubem Sportowym „Wilga" i  z działającym przy parafii, Parafialnym Oddziałem Akcji Katolickiej.

W 2006 r. „Gospodynie" były współorganizatorem dożynek gminnych na boisku sportowym, a rok później, brały udział w jubileuszu 60-lecia Klubu Sportowego „Wilga".

Koło Gospodyń, którego aktualną siedzibą jest Dom Kultury prawie od początku prowadzi wypożyczalnię sprzętu gospodarstwa domowego (szatkownicy elektrycznej do krojenia kapusty, sprzętu do produkcji wina z owoców, naczyń kuchennych i nakryć stołowych).

Fot. Kuchnia używana przez KGW przed remontem. 

Fot. Kuchnia wyposażenie współczesne 

Siedzibą Koła Gospodyń Wiejskich jest Dom Kultury, w którym pomieszczenie kuchenne wyposażone jest       w  3 kuchenki gazowo - elektryczne, patelnię elektryczną, elektryczne ogrzewacze wody, lodówko-zamrażarki, pomieszczenie chłodnicze, i inne urządzenia spełniające wymogi sanitarno-epidemiologiczne. Posiada  pełne wyposażenie nakryć oraz naczyń kuchennych i stołowych, które tradycyjnie już od kilkudziesięciu lat wypożycza na różne imprezy: wesela, komunie, chrzty inne.

Niestety, coraz mniej kobiet chce działać bezinteresownie. Zapominamy o naszej przeszłości jakbyśmy się jej wstydzili.

Członkinie  Koła serdecznie zapraszają w swoje szeregi  wszystkie osoby, i młode i starsze, chętne do bezinteresownej  pracy. Pragną  dzielić się swoimi doświadczeniami i umiejętnościami oraz tworzyć wspólnie lepszy, piękniejszy obraz nowoczesnej wsi  nie zapominającej o swoich korzeniach, kultywującej tradycje regionalne.

Materiał przygotowała Zofia Kusina i Krystyna Gabryś

Tekst napisał Andrzej Janowski